Hücre zarını oluşturan moleküllerle, yani fosfolipitlerle yapay bir kese yapabilseydiniz içine ilaç koyabilir miydiniz? Lipozomlar tam olarak bunu yapıyor. İlk kez 1960’ların ortalarında tanımlanan bu küresel veziküller bugün ilaç taşıma sistemlerinden kozmetiğe kadar pek çok alanda kullanılıyor.
Lipozom Nasıl Bir Yapıdır?
Fosfolipit molekülünün bir ucu suyu sever (hidrofilik), diğer ucu sudan kaçar (hidrofobik). Suda bu moleküller kendiliğinden çift katman oluşturup kapalı bir küre meydana getirir. Ortadaki sulu boşlukta suda çözünen maddeler, çift tabakanın içinde ise yağda çözünen maddeler taşınabilir.
Sınıflandırma: Boyut ve Katman Sayısı
| Tür | Kısa tanım |
|---|---|
| Küçük tek katmanlı (SUV) | Tek çift tabakalı, küçük boyutlu veziküller |
| Büyük tek katmanlı (LUV) | Tek çift tabakalı, daha büyük hacimli veziküller |
| Çok katmanlı (MLV) | Soğan gibi iç içe geçmiş birden çok katman |
Nasıl Hazırlanırlar?
- İnce film hidrasyonu: Lipitler çözücüde çözülüp ince film hâline getirilir, ardından sulu çözeltiyle şişirilir.
- Ekstrüzyon: Oluşan veziküller belirli gözenek çaplı membranlardan geçirilerek boyutları homojenleştirilir.
- Sonikasyon: Ses dalgalarıyla daha küçük veziküller elde edilir.
- Çözücü enjeksiyonu ve diğer yöntemler: Ölçeklenebilirlik ve kullanım amacına göre tercih edilir.
Yüzey Mühendisliği: PEGile ve Hedefli Lipozomlar
Geleneksel lipozomlar vücutta hızla temizlenebilir. Yüzeye polietilen glikol (PEG) eklenmesi dolaşım süresini uzatır; yüzeye antikor veya benzeri moleküller bağlanması ise hedefli taşıma imkânı verir. Yük (anyonik, katyonik, nötral) ve lipit bileşimi de kullanım amacına göre seçilir. Örneğin katyonik lipozomlar, negatif yüklü nükleik asitleri bağlamak için sıkça tercih edilir.
Kullanım Alanları
- İlaç ve aşı taşıma sistemleri; birkaç lipozomal formülasyon klinik kullanımdadır.
- Nükleik asit (DNA, RNA) aktarımı çalışmaları.
- Hücre kültürü ve temel araştırmalarda transfeksiyon.
- Kozmetik ve gıda alanında etken madde taşıma.
Zeptalab ile iletişime geçin
Zeptalab olarak anyonik, katyonik, PEGile ve doğal fosfatidilkolin bazlı lipozomlar dahil çeşitli lipozom ürünleri sunuyoruz. Projenize özel bilgi ve teklif için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilir, diğer hizmetlerimizi ve ürün gruplarımızı inceleyebilirsiniz.
Kaynaklar
- Akbarzadeh A, Rezaei-Sadabady R, Davaran S, et al. Liposome: classification, preparation, and applications. Nanoscale Res Lett. 2013;8(1):102. doi:10.1186/1556-276X-8-102 (CC BY)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi veya hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Yukarıdaki kaynaklar açık erişimli yayınlardır; yazı özgün olarak hazırlanmıştır.


